Nieuws uit Zweden

In het zuiden van Zweden zijn dinsdag in de lucht twee legerhelikopters tegen elkaar gebotst. Dat hebben hulpverleners bekendgemaakt. In elk van de toestellen zaten naar verluidt twee mensen.

De politie heeft gezegd dat er verschillende ernstig gewonden zijn gevallen. Het leger zei alleen te weten dat er twee brandende helikopterwrakken op de grond liggen. De bij het ongeluk betrokken helikopters zijn Eurocopter Bo-105's.

Enkele vooraanstaande Zweedse artiesten zullen een ode brengen aan de Nederlands/Zweedse zanger Cornelis Vreeswijk. Dat meldt de Zweedse krant Dagens Nyheter. Ze gaan een nieuwe versie maken van het album Poem, Ballader Och Lite Blues (gedichten, ballades en een beetje blues). Die plaat verscheen in 1970 en wordt in Zweden gezien als een van de beste albums ooit. Onder de artiesten die meewerken, zijn Nicolai Dunger, The Soundtrack Of Our Lives, de zanger Stefan Sundström en Joachim Thåström van de punkgroep Ebba Grön. De opnamen voor de tributeplaat beginnen op 8 oktober. Eind november wordt het album uitgebracht.

Cornelis Vreeswijk is in Zweden nog altijd zeer geliefd. In Stockholm heeft hij zijn eigen museum en ieder jaar is er op 6 augustus een speciale 'Cornelis Dagen'. Zijn zoon Jack is ook geruime tijd actief in de muziek.

Stockholm, 30 juli. De Zweedse filmmaker Ingmar Bergman is vandaag overleden. Dat heeft zijn dochter Eva laten weten aan het Zweedse persbureau TT. Bergman is 89 jaar oud geworden. Hij overleed volgens zijn dochter vredig in zijn huis op de Faeroer Eilanden.

Bergman, geboren op 14 juli 1918 in Uppsala, vertrok op zijn negentiende naar Stockholm. Hij werkte jarenlang in het theater en was in de jaren '60 hoofd van het Koninklijk Dramatisch Theater, het Dramaten-theater, in de Zweedse hoofdstad.

Met zijn films Jungfrukällan (De Maagdenbron, 1960), Sasoni I Et Spegel (De Donkere Spiegel, 1961) en de meest bekende Fanny Och Alexander (Fanny En Alexander, 1982) won hij drie keer de Oscar voor beste buitenlandse film.

Bergman maakte ook veel televisieseries. Een van de bekendste is de zesdelige Scènes Uit Een Huwelijk (1974), die later ook als bioscooopfilm werd uitgebracht. In 1997 ontving hij op het filmfestival van Cannes de Gouden Palm der Palmen voor zijn gehele oeuvre.

Daarnaast schreef de Zweed boeken: zijn memoires Laterna Magica (1987), de aan zijn ouders gewijde roman Met de beste bedoelingen en Zondagskinderen, over zijn vader. (ANP)

(Novum/Betten) - ICA, het Zweedse supermarktconcern waarin Ahold een zestig procent-belang bezit, heeft een belastingaanslag gekregen van de Zweedse belastingdienst van SEK 709 miljoen (circa EUR 75 miljoen). Dat heeft ICA vrijdag bekendgemaakt. ICA heeft de claim aangevochten.

De claim bevat naast achterstallige belastingbetalingen, boetes en rente. De Zweedse belastingdienst vindt dat het bedrijfsonderdeel ICA Finans geen rente voor een bedrag van SEK 1,8 miljard had mogen aftrekken op leningen van de Ierse dochter ICA Ahold Export in de jaren 2001-2003. De desbetreffende Ierse deelneming werd opgeheven in 2003.

ICA betwist de belastingclaim en boetes en gaat in beroep tegen de aanslag. 'Wij vinden dat ICA de toepasselijke belastingregels en -regelgeving heeft gevolgd en dat de renteaftrek die we hebben geclaimd correct is behandeld vanuit een belastingperspectief', zo stelt juridisch advisier Per Behm van het Zweedse bedrijf.

'Voorafgaand aan de financiering van de Ierse dochteronderneming, hebben externe advocaten en belastingadviseurs grondige analyses gemaakt om er zeker van te zijn dat we geen wetten zouden overtreden', vervolgt hij.

De Zweedse belastingdienst voert overigens ook een controle uit op de herstructurering van de financien van ICA in juli 2004. Dit om vast te stellen of ICA in 2004-2005 rechtmatig rente heeft afgetrokken ter waarde van SEK 1,7 miljard.

(Novum/AP) - Zweden mag zijn burgers niet verbieden alcohol uit andere lidstaten van de Europese Unie te importeren. Dat heeft het Europese Hof van Justitie dinsdag bepaald. Misbruik van alcohol bestrijden door individuen te verbieden zelf bier of wijn te importeren is buitensporig en bovendien een onterechte beperking van het vrije vervoer van goederen dat in de EU geldt, aldus het hof. De uitspraak kan ertoe leiden dat ook in de rest van de EU minder beperkingen zullen gaan gelden voor het importeren van bier en wijn uit andere lidstaten.

De zaak was aangespannen door de Zweed Klas Rossingen, die met tien anderen wijn uit Spanje had besteld via een Deense website. Dat is goedkoper dan het te doen via het Zweedse staatsbedrijf Systembolaget, dat het monopolie heeft op de verkoop van alcohol in Zweden en beschikt over een dienst waar men merken kan bestellen die niet in Zweden te koop zijn. Toen Systembolaget beslag legde op Rosengrens wijn, stapte hij naar de rechter. De zaak kwam uiteindelijk voor het Zweedse hooggerechtshof, dat doorverwees naar het Europese hof.

Sinds Zweden in 1995 toetrad tot de Europese Unie staat het land onder druk om zijn stringente alcoholbeleid te versoepelen. EU-functionarissen zeggen dat het staatsmonopolie niet strookt met het vrije vervoer van goederen in de EU, terwijl Zweden zegt er de volksgezondheid mee te willen dienen. Maar het Europese hof oordeelde dat het verbod op particuliere import eerder bedoeld lijkt om de monopoliepositie van Systembolaget te beschermen dan om de alcoholconsumptie te beperken.

De Zweedse premier Frederik Reinfeldt en president Bush hebben dinsdag een ontmoeting, waarin zij waarschijnlijk praten over groene technologie en samenwerking tussen Zweden en de VS.

De ambassadeur van de Verenigde Staten in Zweden, Michael Wood, verwacht dat Bush en Reinfeldt zullen spreken over de ontwikkeling van een alternatief energieprogramma. Binnen dat programma is het de bedoeling dat universiteiten, onderzoekers en bedrijven uit beide landen met elkaar gaan samenwerken.

Eerder heeft Wood gesproken met dertig Zweedse 'groene' technologiebedrijven, meldt Cnet. Deze Zweedse bedrijven waren onder andere op zoek naar Amerikaanse investeerders, die de laatste paar maanden behoorlijk zijn gaan investeren in groene technologiebedrijven.

Zo heeft het bedrijf Vantagepoint drie maanden geleden al geïnvesteerd in het Zweedse bedrijf Chemrec, dat een nieuwe techniek heeft ontwikkeld om biobrandstof te maken uit de afvalresten die overblijven bij het produceren van papier. Wood spreekt hier over 'vroege investeerders'. "Zij willen zien of Zweedse bedrijven voorbij hun eigen grenzen kunnen kijken en de wereldwijde mogelijkheden zien."

"Wij kunnen veel leren van de Zweden", zegt Wood, die de toekomstige samenwerking vergelijkt met een van de grootste uitvindingen van Zweden, de gordel. "Ik hoop dat een van die dertig bedrijven komt met een 'gordel' voor alternatieve energie."

Rotterdam, 7 mei. Zweden houdt uitverkoop. Een groot deel van de publieke sector staat te koop, nu de sociaal-democraten er voor het eerste sinds 1994 niet meer aan de macht zijn. Het september vorig jaar aangetreden conservatieve kabinet van premier Fredrik Reinfeldt is van plan de komende jaren verschillende overheidsbedrijven van de hand te doen. Die plannen zijn in Zweden zeer controversieel.

Doordat de sociaal-democraten in Zweden – met slechts een paar korte tussenpozen – decennialang aan de macht zijn geweest, is de privatisering van staatsbedrijven er altijd tegengehouden. Pas in het begin van de jaren negentig werd, naar het voorbeeld van veel andere Europese landen, onder het premierschap van de conservatief Carl Bildt begonnen met de verkoop van enkele bedrijven. „De laatste jaren is Zweden gaan beseffen dat bedrijven niet per se door de staat hoeven te worden geleid. Onder Bildt werd de klemtoon verlegd van door de staat geleide naar door de staat gecontroleerde bedrijven”, zegt Henk van der Liet, hoogleraar scandinavistiek aan de Universiteit van Amsterdam.

Het kabinet van Reinfeldt wil de lijn van Carl Bildt nu voortzetten en gaat ten minste zes staatsbedrijven van de hand doen. Met de uitverkoop wil de Zweedse regering tegen de volgende parlementsverkiezingen in 2010 ruim 16 miljard euro hebben opgehaald.

Van de zes bedrijven die inmiddels te koop staan, is de meeste aandacht voor alcoholproducent Vin & Sprit. Dat bedrijf is vooral bekend van de productie van Absolut Vodka. Onder meer ’s werelds grootste rumproducent Bacardi – formeel gevestigd op de Bermuda-eilanden – heeft al laten weten geïnteresseerd te zijn in een overname van het Zweedse staatsbedrijf. Analisten schatten de waarde van Vin & Sprit op ruim 4,25 miljard euro.

Ook de 45,3 procent aandelen in het Zweeds-Finse telecombedrijf TeliaSonera wil de Zweedse regering kwijt. Een van de opmerkelijkste geïnteresseerden in het bedrijf is de Alfa Groep, een Russisch conglomeraat dat een miljardenimperium heeft uitgebouwd met geld uit de olie- en gasindustrie. Critici vrezen een te grote Russische invloed op het telecomnet, te meer omdat het bedrijf volgens berichten in Amerikaanse media mede werd opgericht met behulp van de Russische geheime dienst.

Andere staatsbedrijven die te koop staan, zijn het vastgoedbedrijf Vasakronan en de hypotheekverstrekker SBAB. De regering wil ook haar 19,9 procent van de aandelen in de Scandinavische bank Nordea en haar belang van 6,6 procent in de Scandinavische beurs OMX van de hand doen.

Van drie andere Zweedse staatsbedrijven staat nog ter discussie of ze geprivatiseerd zullen worden. Dat geldt onder meer voor de nationale toto, Svenska Spel, het belang van Zweden in de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS en de landelijke keten van staatsapotheken Apoteket.

Vooral de privatisering van Apoteket is omstreden. Dit bedrijf heeft nu nog het monopolie op de verkoop van geneesmiddelen in Zweden, maar de distributie is in handen van aparte bedrijven, zoals Tamro en Brigitta Gunneflo. Een commissie onderzoekt wat de mogelijkheden zijn van de privatisering van Apoteket. Dat onderzoek zou in december klaar moeten zijn, zodat de monopoliepositie van Apoteket begin 2009 kan worden opgeheven.

Om in de toekomst zijn concurrentiepositie te waarborgen voert Apoteket gesprekken met buitenlandse farmaceutische bedrijven, waaronder Medco, een Amerikaanse onderneming die geneesmiddelen op recept verkoopt.

De distributiebedrijven Tamro en Brigitta Gunneflo vinden dat de keten door nu al met andere partijen te praten misbruik maakt van zijn monopoliepositie. De bedrijven zijn bang dat Apoteket zijn activiteiten na de privatisering wil uitbreiden naar de distributie van medicijnen en daardoor in hun vaarwater terecht zal komen.

In Zweden is intussen een discussie ontbrand over het nut van de privatiseringen. Bij de Zweedse bevolking lijkt weinig draagvlak voor de omvangrijke privatiseringsoperatie te bestaan. De conservatieve Alliantie voor Zweden van Reinfeldt had haar plannen weliswaar al bekendgemaakt tijdens de verkiezingscampagne, maar Reinfeldt heeft de verkiezingen vorig jaar vooral gewonnen omdat Zweden uitgekeken was op de sociaal-democratische premier Göran Persson en zijn partij – dus niet per se om zijn programma.

Persson was al tien jaar onafgebroken premier geweest en de sociaal-democraten hadden sinds de jaren dertig amper twee verkiezingen verloren. Hoogleraar Van der Liet: „De Zweden hechten erg aan de waarden van de sociaal-democratie. Zo heeft Reinfeldt zijn programma sterk moeten afzwakken, voordat zijn partij de verkiezingen kon winnen.”

Zweden dreigt een toevluchtsoord te worden voor oorlogsmisdadigers. Dat heeft de Zweedse politie woensdag gezegd. Door het milde Zweedse asielbeleid is het land een populaire bestemming geworden voor vluchtelingen uit de Balkanlanden, Afrika, Afghanistan en Iran.

Ook steeds meer Irakezen die het geweld in hun vaderland ontvluchten, weten hun weg naar het Scandinavische land te vinden. Onder de tienduizenden vluchtelingen die Zweden de afgelopen jaren heeft opgevangen, zijn mogelijk honderden oorlogsmisdadigers. De Zweedse politie zegt echter onvoldoende in staat te zijn om de antecedenten van asielzoekers zorgvuldig te onderzoeken. Momenteel houden vier Zweedse agenten zich specifiek met mogelijke oorlogsmisdadigers bezig, maar dat aantal moet volgens de politie flink worden uitgebreid.